Ülkemizde Para Piyasaları

TÜRKİYEDE PARA PİYASALARI NELERDİR
TÜRKİYEDE PARA PİYASALARI NELERDİR

Para piyasaları paranın ve dövizin değerini ölçen ve kamuoyuna duyuran ekonomik ve finansal otoritelere verilen isimdir.

Ülkemizde devlet denetiminde birtakım para piyasaları bulunmaktadır ve birbirlerleriyle ilintili şekilde çalışırlar.

Bu yazımızda ülkemizdeki para piyasaları nelerdir, genel olarak para piyasası nedir ve anlamı, para piyasalarının özellikleri nelerdir sorularına yoğunlaşacağız.

Ülkemizde temel olarak üç para piyasası vardır:

  • Bankalar arası piyasa
  • Merkez Bankası piyasası
  • Takasbank piyasası

TCMB Para Piyasası Nedir?

TÜRKİYEDE PARA PİYASALARI NELERDİR
TÜRKİYEDE PARA PİYASALARI NELERDİR

Bu sistemlerden en organize olanı ve en yüksek işlem hacmine sahip olanı TCMB para piyasasıdır. Bu piyasada katılımcılar işlemlerini Merkez Bankası üzerinden gerçekleştirmektedirler. Bu durumda Merkez Bankası sistemin kurucusu, işletmecisi, denetleyicisi ve garantörüdür. Piyasa katılımcıları Merkez Bankası’nda teminat tutmak kaydıyla ondan borç alabilir ya da para satabilirler. Söz konusu borçlanma ya da kaynak satışı Merkez Bankası’na yapılıyor gibi görünür. Oysa Merkez Bankası topladığı kaynakları makul bir kâr eklemesiyle birlikte fon ihtiyacı olan diğer aracılara satmaktadır. Dolayısıyla, aslında kurumlar birbirlerinden borçlanmaktadırlar; ancak tüm işlemlerin aracısı Merkez Bankası olduğundan tek muhatap o gibi görünür.

Bu sistemin iyi tarafı, kimin kimden para aldığının belli olmaması, TCMB’nin tüm taraflar için garantör ve oldukça organize olmasıdır. Ancak detaylı düşünüldüğünde, Merkez Bankası’nın tüm taraflara garantör olmasının çok riskli bir iş olacağı fark edilecektir.

Dolayısıyla, Merkez Bankası kefalet konusunda hassas olacak ve her katılımcıyı aynı kefeye koymayacaktır. Katılımcılar merkez bankasının açtığı limit kadar borçlanabilecek ve istediği teminatı yatıracaklardır. Oldukça organize, büyük, garantili ve düzenli olan bu piyasa, sistem katılımcıları tarafından yaygın olarak kullanılmakla birlikte, limit problemleri ve maliyet yüksekliği nedeniyle farklı piyasaları da gündeme getirmiştir.


Takasbank Para Piyasası Nedir?

Merkez Bankası para piyasası birtakım dezavantajlarına rağmen oldukça yaygın bir biçimde kullanılan bir piyasadır. İşlem hacmi büyüdükçe güçlü kurumlar daha da büyük montanları el değiştirmeye başlamış ve piyasa bazı küçük oyuncular için fazla büyük kalmıştır.

İMKB’de işlem gören hisselerin büyük bölümünün fiziki olarak saklandığı ve aynı oranda paranın da el değiştirdiği TAKASBANK AŞ benzer bir piyasayı, bankalara göre küçük olan aracı kurumlar için düşünmüş ve hayata geçirmiştir: Takasbank para piyasası.

Söz konusu piyasa hem atıl fonu bulunan aracı kurumların bu fonu satmasına, hem de TCMB’den borçlanamayan aracı kurumların borçlanmasına hizmet etmektedir. Yakın dönemde hacmi oldukça genişleyen Takasbank para piyasası, bankaların da ilgisini çekmiş ve daha çok katılımcıya hizmet verir hâle gelmiştir. TCMB piyasasına benzer şekilde ve benzer ilkelerle çalışan piyasa, yine tarafların kimliğini saklı tutarak tek muhatap görünür ve teminat esasına dayanır. Oluşan faiz oranı kimi zaman TCMB piyasasından farklılık gösterse de ciddi bir fark beklenmemelidir.


Bankalar Arası Para Piyasası Nedir?

Bazı durumlarda piyasa katılımcıları Merkez Bankası para piyasasından borçlanmakta güçlük çekerler. Bunun çeşitli nedenleri olabilir. Örneğin bankanın TCMB nezdindeki borçlanma limiti dolmuş olabilir ya da yeterli teminatı olmayabilir. Bir diğer neden de maliyetin yükselmesi olarak karşımıza çıkabilir. Bu ve bunun gibi nedenlerden ötürü söz konusu sistemi kullanamayan katılımcılar, diğer piyasa katılımcıları ile doğrudan irtibata geçebilir ve işlem yapabilirler.

Buna göre, bankalara kendi aralarında, güvene ya da karşı tarafın kabul edeceği bir teminata (genellikle hazine bonosu) dayalı olarak borçlanırlar. Ancak bu sistemin garantörü yoktur. Dolayısıyla yine sistem katılımcıları birbirlerinin riskini analiz ederler ve gayri resmi limitler tanırlar. Bu limitler doğrultusunda işlemler yürütülür ve borçlanma sürdürülür. Borçlanmanın repo şeklinde yapıldığı da görülür. Bu durumda direkt borçlanma yerine tarafların karşı tarafın bonolarını teminat kabul ederek müşteri-repo yapan banka konumunda hareket ettikleri gözlemlenecektir. Piyasada taraflar çift taraflı kotasyon verirler.

Organize olmayan bir sistemdir. Kotasyondaki[2] alış-satış arasındaki fark, kârı ifade edecektir. İşlem yapmak için en iyi fırsat veren ya da en iyi karşı tarafı saptamak gerekir. Market Maker, alım satımda da en iyi fiyat veren olmaya çalışır, spreadi (alım satım fiyatı arasındaki farkı) küçültür.


Para Piyasası Enstrümanları ve Risk İlişkisi

Para piyasasına özgün enstrümanlar[3] olduğunu söylemek güçtür. Ancak, kısa vadeli fon[4] arz ve talebinin karşılaştığı piyasalar olduğu dikkate alındığında ortaklık ilişkisi ifade eden birtakım enstrümanların kullanılmadığını söyleyebiliriz.

Buna göre, para piyasasında doğrudan borçlanma kullanılmakta, bunu kolaylaştırmak için de hazine bonosu ve repo işlemleri yaygın olarak kullanılmaktadır. Öte yandan, sıklıkla olmamakla birlikte hisse senetleri de türev enstrüman ya da teminat olarak kullanılabilmektedir.

Para piyasası, tanımı gereği kısa vadeyi ifade ettiğinden kısa vadeli faiz dalgalanmalarına karşı riski de yüksektir. Katılımcının bilançosunun iki tarafı da dikkate alındığında aktifindeki hangi kalemi bu piyasadan fonladığı incelenerek risk düzeyi tespit edilebilir.

Örneğin, bilançodaki bir duran varlığı ya da uzun vadeli bir bonoyu repo ile fonlamak ciddi bir finansal risk anlamına gelecektir. Dolayısıyla, hangi piyasanın tercih edileceği (sermaye piyasası – para piyasası) şirketten şirkete ve beklentilere göre değişecektir.


Ülkemizde kullanılmakta olan güncel para piyasaları hakkında bilgilendirme amaçlı hazırlanan bu özgün yazı herhangi bir mecrada kaynak gösterilerek kullanılabilir.

Para piyasaları ile ilgili soru, görüş ve önerilerinizi sayfanın altında bulunan yorum bölümü ile sayfa editörlerine ve diğer okuyuculara iletebilirsiniz.


Ayrıca Bakınız : VakıfBank Borç Kapatma Kredisi Nedir? Nasıl Alınır?


Ayrıca Bakınız : Hangi Para Birimi Daha Değerli


Ayrıca Bakınız : Yatırım Yapmadan İnternetten Para Kazanmanın 10 Yolu


Ayrıca Bakınız : Franchising Nedir? Ne Anlama Geliyor?


Ayrıca Bakınız : Google Reklamlarından Para Kazanmak Hayal mi?


Ayrıca Bakınız : Sanal Kredi Kartı Nedir, Nasıl Kullanılır?


Ayrıca Bakınız : Para Kazandıran Hobiler


Zenpara , sunmuş olduğu tüm emsalsiz yazı, yazı ve içerikler finans ve iktisat alanında bilgilendirme ve güvenilir kaynak oluşturma amacıyla kıymetli kullanıcılarına sunulmaktadır.

Sual, görüş, tavsiye ve yayınlanmasını istediğiniz yazı ve makaleleriniz için yorum bırakabilir yada info@zenpara.com adresi üstünden iletişime geçebilirsiniz.

logo zenpara
Zenpara.com / Iktisat ve Finans
Zenpara hakkında 509 makale
Zenpara Araştırma Grubu, ekonomi, finans ve birçok parasal konuda istatistikleri değerlendirerek analizler gerçekleştirir ve bunları yazıya dökerek paylaşır. Para ile ilgili birçok konu araştırma konusu olabilir. Zenpara.com ekibi yalnızca bilgilendirme amacıyla içerik üretir, yatırım tavsiyesi vermez.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*